Damga Vergisi Hesaplama Aracı
Nispi: Brüt Tutar × Oran (binde), Maktu: Sabit Tutar
İÇİNDEKİLER
Damga Vergisi Nedir?
Mali yükümlülük ve zorunluluk olan damga vergisi, resmi ya da özel belgelerin düzenlenerek imzalanması, kullanılması ve ibraz edilmesi durumlarında ortaya çıkar. Damga Vergisi Kanunu kapsamında düzenlenmiştir.
Damga Vergisinin Konusu
Hangi evrakların damga vergisinin konusu olduğu merak edilebilir. Çünkü bazı evraklarda damga vergisi alınmaz. İşte damga vergisine konu olan evraklar:
Senet, taahhütname, kefaletname
Kira sözleşmeleri
İş sözleşmeleri
İhale sözleşmeleri
Bunlar şirket ya da özel kişi ile yapıldığında damga vergisi alınan evraklardır.
Senet, Taahhütname ve Kefaletname
Resmi geçerliliği olan senet, taahhütname ve kefaletname hem hukuksal açıdan hem de damga vergisi açısından önemlidir. Üçü de damga vergisinin konusu olurken bazı istisna durumları olabilir. Örneğin kambiyo senetleri damga vergisinden muaftır.
Tek taraflı yükümlülük alma ve üstlenme olan taahhütname damga vergisine tabidir ve genelde o yıl için sabit tutarlıdır. Kefil olunması durumunda düzenlenen kefaletname, borçlunun borcu ödeyememesi durumunda borcu üstleneceğini belirten resmi evraktır ve damga vergisine tabiridir. Damga vergisi oranı söz konusu kefalet tutarı üzerinden hesaplanarak bulunur.
Kira Sözleşmeleri
Herhangi bir malın kullanım hakkının ücret karşılığı başkalarına verilmesi durumunda yapılan kira sözleşmesi, genelde senelik olarak yapılır. Damga vergisine tabi olan evraklar arasında yer alır. Toplam kira bedeline göre hesaplama yapıldığı için sabit değildir. Genelde tarafların ikisi de damga vergisinden sorumlu olsa da aslında kiracı öder.
İhale Sözleşmeleri
Kamu kurumları için geçerli olan ihale sözleşmeleri, idare ile yüklenici arasında imzalanır ve resmi niteliği vardır. Damga vergisine tabi olan sözleşme türlerinden biridir ve sözleşme bedeline göre hesaplandığı için sabit değildir. Genelde sözleşmede de yer verildiği gibi yüklenici tarafından ödenir.
İş Sözleşmeleri
İşçi ile işveren arasında yapılan sözleşmelerdir. İşçinin yapacağı iş ve işverenin ödeme durumları gibi genel bilgilerin yer aldığı ve hukuki olarak geçerliliği olan belgelerdir. Damga vergisine tabidir ancak yıllık olarak belirlenen resmi oran alınır. Genelde de işveren tarafından ödenir.
Dama Vergisi Oranları
Her yıl belirli kağıt türleri için damga vergisi oranları belirlenir. En yaygın kullanılan damga vergilerinde oranlar şu şekildedir:
Temlikname, mukavelename, taahhütname için binde 9,48
Kefalet, teminat ve senetler için binde 9,48
Kira sözleşmeleri binde 1,89
Ücretlerde binde 7,59
Bunun dışında damga vergilerin belirlenme yöntemleri ve buna bağlı olarak nispi ve maktu damga vergileri de değişiklik gösterir.
Oranların Belirlenme Yöntemi
Damga vergisi oranları her sene Damga Vergisi Kanunu ve cumhurbaşkanı kararı esas alınarak yapılır. Genel olarak damga vergisi oranlarının belirlenme yöntemleri:
Damga vergisi kanununda yer alan temel oranlar ve damga vergisine tabi kağıtlar esas alınarak binde şeklinde düzenlenir.
Her yıl maktu damga vergisi yeniden değerleme oranına göre artırılırken nispi damga vergisi oranları ise kanunen belirtildiğine ek olarak binde oranlarla uygulanır.
Damga vergisi oranlarında aynı zamanda üst sınır uygulaması vardır. Her sene belirlenir ve bu sınırın üzerinde damga vergisi olamaz.
Bazı istisnalar vardır ve bunların tamamı cumhurbaşkanı kararı ile değişebilir.
Damga vergisi oranları bu kurallar çerçevesinde belirlenerek her sene yeniden yayınlanır.
Nispi Damga Vergisi
Nispi damga vergisi, sabit olmayan ve söz konusu kağıttaki tutara bağlı olarak hesaplanan damga vergisidir. Söz konusu değer arttıkça damga vergisi de artar. Binde kuralına göre hesaplama vardır. Nispi damga vergisinin uygulandığı kağıtlar:
Kira sözleşmeleri
İhale sözleşmeleri
Taahhütnameler
Satış sözleşmeleri
Teminat mektupları
Senetler
Kefaletnameler
Bedelli hizmet sözleşmeleri
Son derece yaygın olarak uygulanan nispi damga vergisi ile ilgili hesaplama formülü olan belgede yer alan tutar x damga vergisi oranı olarak belirlenir.
Maktu Damga Vergisi
Maktu damga vergisi her yıl belirlenerek sabit olarak alınan vergidir. Kanunda belirlendiği şekilde yıl boyu uygulanır. Genelde belgede ücret olmayan durumlarda kullanılsa da evrakta yer alan ücretin de hiçbir etkisi yoktur. Maktu damga vergisinin geçerli olduğu alanlar:
İş sözleşmeleri
Başvuru belgeleri
Vekaletnameler
Ücret bordroları
Her yıl sabit olarak belirlenir ve ödemesi de bu şekilde tahsil edilir.
Damga Vergisi Nasıl Hesaplanır?
Damga vegisi genelde belgede yer alan tutar olup olmamasına göre iki farklı yöntemle hesaplanır:
Nispi damga vergisi, söz konusu sözleşmede ya da belgede para varsa bu bedel ile kanunda belirlenen binde oran ile bulunur. Örneğin 200.000 TL tutarındaki bir belgede binde 9,48 damga vergisi oranı uygulandığında 1.896 TL vergi ödemesi çıkar.
Maktu damga vergisi ise büyük çoğunlukla para içermeyen resmi evraklar için uygulanır ve ödenmesi gereken tutar kanunen belirtilmiştir. Bu tutar yıl boyu geçerli olur.
Bunların dışında hesaplamada dikkat edilecek nokta ise özellikle nispi damga vergisinde üst tavan uygulamasıdır. Her yıl güncellenen bu üst sınırda belge tutarı ve oran fark etmeksizin aşma olamaz.
Damga Vergisi Beyan ve Ödeme Süreci
Damga vergisi genelde belgeyi imzalayan tarafların sorumluluğundadır. Birçok durum için damga vergisini kimin ödeyeceği de zaten kanunen belirlenmiştir. Yalnızca noterde düzenlenen belgelerin ödemesini noter yapar ve beyan eder.
Damga vergisi iki farklı yolla beyan edilir: sürekli damga vergisi mükellefiyeti olanlar ve olmayanlar. Genelde şirketler sürekli damga vergisi ödemesi yaptıkları için aylık olarak damga vergisi beyannamesi ile beyan eder. Belgenin söz konusu olduğu ayın en geç 26’sına kadar beyanının yapılmış olması gerekir. Kişiler ise sürekli damga vergisi ödemedikleri için e-devletten ya da vergi dairesi üzerinden yapabilir.
Damga vergisi ödemeleri banka aracılığı ile yapılabildiği gibi bazı durumlarda noterde, interaktif vergi dairesinde ve vergi dairesi veznelerinde yapılabilir. Damga vergisinin ödenmemesi yasal olarak takip başlatan ve faiz ile ceza uygulaması olan bir durum olduğu için zamanında ve eksiksiz olarak ödenmesi gerekir.
Hangi belgeler damga vergisine tabi değil?
Damga Vergisi Kanunu tarafından belirlenen kurallara göre bazı belgeler, damga vergisinden muaftır. Resmi daire kağıtları, öğrenci belgeleri, sağlık raporları, bordrolar, beyannameler, kart sözleşmeleri, teşvik belgeleri bunlardan biridir.
Damga vergisi iadesi yapılabilir mi?
Evet, fazla ödeme olması ya da yanlışlıkla tahsil edilmesi durumunda iadesi damga vergisi iadesi yapılır.
Damga vergisini kim öder?
Belgeyi imzalayan taraflar öder. Resmi dairelerde ise şirket ya da özel kişiler öder.
Damga vergisi ödenmezse ne olur?
Damga vergisi ödenmediğinde vergi aslı tahsil edilerek cezai işlem uygulanır. Gecikme faizi ödemeye kadar işlemeye devam eder.
E-imza ile imzalanan sözleşmelerde damga vergisi geçerli mi?
Evet, elektronik imzayla bile imzalandığında kağıt olarak kabul edildiği için geçerlidir.