Şirketlerde Büyüme: Finansal, Operasyonel ve Stratejik Yaklaşımlar

Şirketlerde Büyüme

Kuruluştan itibaren bir işletmenin kendini ilerletmesi ve işletmeyi var eden hem beşeri hem de maddi ögelerde gözle görülür bir değişim ve gelişme aşaması şirketlerde büyüme olarak ifade edilir. 

Şirket Nasıl Büyür?

En ideal şekilde bir şirketin büyümesi gelişmesi ile açıklanır. Şirketler daha fazla kar elde etme, daha iyi üretim gerçekleştirme, daha iyi hizmet verme, daha fazla tercih edilen bir çalışma alanı oluşturma ve kamu ile daha iyi ilişkiler geliştirme yolları ile büyür. Büyüme hem vatandaşın hem kurumların hem de pazarın yani rakiplerin gözünde net şekilde görülür ilerleyişler ile gerçekleşir.

Büyümenin Şirket Değeri Üzerindeki Etkisi 

Şirketlerde büyüme şirketin değerine net bir şekilde aşağıda sayılabilecek katkıları sunabilir.

• Büyüme, bir işletmenin yer aldığı pazarda yerini daha büyük bir hale getirmesini sağlar. Küçük bir işletme büyük işletmenin pazardaki yerine rakip olabilecek şekilde gelişmeyi sürdürürken, bu durum satış ve hizmet oranlarını pozitif yönde arttırabilir.
  
  

• Ar-Ge(Araştırma-Geliştirme) noktasında şirket rakiplerinden daha iyi sonuçlar elde eder. Büyüme yönetiminde bu alana ayrılan bütçe her zaman maliyetlerden daha yüksek bir geri dönüş sağlar.
  
  

• Şirketlerde büyüme kamu gözünde daha iyi bir yer elde edinmeyi ve markalaşmayı sağlar.
  
  

• Büyüme sayesinde şirketler departmanlara ayrılarak daha fazla çalışana istihdam sağlarken, uzmanlık alanları elde edebilir ve daha fazla uzman ile çalışma fırsatı sağlayabilir.
  
  

• Büyüme yerelden ulusala ve uluslararası kademeye kadar yeni bağlantılar kurulması ile ortaklıklara ve daha yüksek iş potansiyeline fırsat sunar.

Organik Ve İnorganik Büyüme Farkı

Şirketlerde büyüme organik veya inorganik bir yapı ile gerçekleşebilirken bu iki yapının birbirinden aşağıda sayılabilecek şekilde temel farklılıkları yer alır. 

• Organik büyüme daha kararlı ve yavaş ilerlerken, inorganik büyümede hızlı bir ilerleme görülür.
  
  

• Organik büyümede paydaşların az olması hem gelişimi hem de yeni stratejileri kolaylaştırır ve inorganik büyümede ise tam tersi fazla paydaş karar süreçlerinde sorunlar yaratabilir.
  
  

• Organik büyümede işletmenin büyüme yönü ve vizyonu açısından lider tam bir kontrol elde eder. Oysa inorganik büyümede lider şirket yönetimi kontrolünü kısmen kaybederken, ortaklar da yönetime müdahale edebilir.
  
  

• Fırsatlar açısından organik büyümede alacaklar giderek artar ve birçok kaynak nakit tüketime neden olur. Bu durum büyüme beklentilerinde daralma ortaya çıkarırken, inorganik büyümede kaynak daha fazladır ve hem uzmanlığa hem de sermayeye çok rahat bir ulaşım bulunurken; büyüme muazzam şekilde gerçekleşebilir.
  
  

• Maliyet noktasında organik büyümede bütçeye bağlı kalmak gerekirken, dış finansmandan kolaylıkla vazgeçilebilir. Oysa inorganik yolda örnek olarak satın alma ya da birleşimler büyük bir maliyet doğurur.
  
  

• Organik büyümede bir işletme çok daha düşük miktarda kesinti ve yüksek bir istikrar gösterir. Oysa inorganik yöntemde çok yüksek kesintiler, uyum açısından endişeler ve işlerin karışması ihtimali yer alır.
  
  

• Organik büyümede konforlu bir şekilde kademe değişiklikleri yapılırken, inorganik büyümede ekip yapılandırması bazen çalışanları rahatsız edebilir.
  
  

• Güvenlik açısından rekabet avantajını hızlı bir büyüme planında kaybetme riski her zaman organik büyümede daha yüksektir. Ancak inorganik büyümede bir işletme pazarda çok hızlı yer elde ederek rekabet avantajı elde edebilir.
  
  

• Süreç entegrasyonları organik büyümede yavaş bir şekilde yürürken, inorganik büyümede personel birleşimi ya da organizasyon dönemlerinde daha fazla zaman gerekirken risk ile karşılaşılır.
  
  

• En temel noktada da organik büyüme kademeli bir büyüme oluştururken, riskler her zaman artabilir ve inorganik büyümede ise ani bir büyüme ile karşılaşıldığı için de risk anlık olarak yüksek bir hale gelir. 

Şirketlerin Büyüme Modelleri 

Şirketler değişen modeller ile büyümeyi ve gelişmeyi tercih edebilirler.

Organik Büyüme (Satış, Ürün, Yeni Müşteri)

Organik büyüme iç büyüme şeklinde de ifade edilirken; işletme kendi örgütünü, yapısını, bütçesini ve sosyal kapsamını büyütebilir. Bu açıdan dış kaynaklar kullanılmadan kendi kaynakları ile büyüyen bir işletme, örnek olarak daha fazla satış yaparak büyüme elde edebilir. İç büyümede sahip olunan kaynaklar kullanılır ve örneğin; yeni şubeler ve fabrikalar ile daha fazla müşteriye ulaşılırken, yatay büyüme veya pazara nüfuz ve farklılaşma ile yeni müşteriler kazanabilir. 

İnorganik Büyüme (Satın Alma Ve Birleşme) 

İnorganik büyüme ise tamamen dış kaynakları kullanacak şekilde bir yapı ile dışsal büyüme şeklinde adlandırılır. Bu sistemde şirket kazancını arttırarak daha düşük maliyet ile rekabet avantajı elde edebilmek ve daha iyi insan kaynakları sağlayabilmek için çalışma gerçekleştirir. Bu yönde dışsal büyüme örnek olarak satın alma yani başka bir işletmenin bünyeye katılması ve kontrolünün ele geçirilmesi ile rekabet avantajının arttırılması sağlanır. 

Bazı noktalarda da dikey birleşme yani örnek olarak bir tedarikçi veya dağıtım şirketi ile anlaşılması ile birleşme gerçekleştirilir. Ayrıca birleşme dikey ve yatay birleşmenin eş olarak gerçekleşmesi ile çapraz birleşme şeklinde sağlanarak sektörel birleşmeler oluşturulabilir. 

Franchising Ve Bayilik Modeli 

Franchising ya da halk arasındaki bilinen ismi ile bayilik sisteminde bir şirket büyüme için girişimcilere fırsat sunar. Girişimci şirketin bir şubesi haline gelebilmek için bir sermaye ortaya koyarken, şirket sahip olduğu imkanları ve teknolojileri yeni işletmeye sunar ve marka hakkını sağlar. Yeni bir bayi sermaye elde edilmesini, farklı bir şehir veya ülkede şirketin tanınmasını ve yeni müşteriler elde ederek büyümesini sağlar. 

İşbirlikleri Ve Stratejik Ortaklıklar 

Bir şirketin büyüme için kendi sektöründeki veya farklı sektördeki bir şirket ile birleşme gerçekleştirmesi büyüme sağlayabilir. Stratejik anlamda da örnek olarak bir gıda firmasının kendisinden farklı bir bölgede benzer iş yapan bir gıda firması ile anlaşması stratejik olarak o bölgede yeni müşterilere ulaşıp büyüme için bir ortaklık oluşturur. 

Şirket Büyümesini Etkileyen Ana Faktörler 

Bir şirketin büyümesi hangi model ile olursa olsun büyüme sırasında bazı faktörlerden etkilenilebilir. 

Pazar Büyüklüğü İle Rekabet Analizi

Şirketler öncelikle yerel pazarda büyüme gösterirken, pazarda ne kadar büyük bir talep bulunduğu ve bu talebin nasıl bir canlılığa sahip olduğu büyümeyi net bir şekilde etkiler. Piyasa arzı açısından bakıldığında maliyetler ve ihtiyaçların ne kadar bulunabilir olduğu ve tüm bu faktörler ile birlikte pazardaki rekabetin nasıl analiz edildiği büyümeyi net bir şekilde etkiler.

Ürün - Hizmet Kalitesi 

Şirketin büyüme hedeflerini ortaya koyması için öncelikle ortaya koyduğu ürün ve hizmeti net bir kaliteye ulaştırması ve süreklilik sağlaması gerekir. Çünkü süreklilik oluşturmayan ya da seri olarak sunulur hale gelmeyen ürün ya da hizmetler ile pazarda bulunmak büyüme yolculuğunda çok büyük bir negatif etkiye neden olabilir. Elbette kaliteli ve insanların her zaman güvendiği ürün ve hizmetler de büyümeye çok olumlu etkiler sağlar. 

Finansal Kaynak Yönetimi 

İçsel veya dışsal büyüme için finansal kaynakların çok iyi idare edilmesi en önemli ayrıntıların başında gelir. İşletmenin büyümesi için fonların nasıl elde edildiği, kısa vadede nasıl bir gelir ve gider planı bulunduğu, bütçenin nasıl planlandığı ve tasarruf ya da harcama limitlerinin belirlenip belirlenmediği büyümeyi etkileyen faktörler arasında yer alır. Ayrıca büyümeyi etkileyen faktörler arasında ekonominin gidişatı da önemli olurken, finansal kaynak yönetimi buna göre gerçekleştirilir ve ülke ekonomisinin büyümesi de büyüme kapasitesine katkı sağlayabilir.

İnsan Kaynağı Ve Organizasyon Yapısı

Bir işletme içerisinde yönetim ekibinin nasıl bir yapı ortaya koyduğu ve karar alma yetenekleri önemli bir yere sahiptir. Kurulan organizasyon birbirine bağlı başarılı çalışmayı ve ekip olmayı başarabilen ve tüm faktörlere karşı karar mekanizmasını doğru çalıştıran bir organizasyon olmalıdır. Organizasyon işletmenin büyümesine katkı sağlayacak liderler ile birlikte insan kaynaklarından en iyi şekilde yararlanabilmeli ve sosyalliği ile büyüme etkisini pozitif yöne çekebilmelidir. Zira bir şirketin büyümesi ile ilgili en fazla etki oluşturan faktör neredeyse yarı yarıya iyi bir yönetimin bulunup bulunmamasıdır. 

Satış Ve Pazarlama Stratejileri İle Şirket Büyütme 

Şirketler büyüme yolculuğunda değişen stratejilerden yararlanırken; örneğin, satış ve pazarlama uygulamaları sayesinde büyüme elde edilebilir. 

Yeni Müşteri Kazanım Stratejileri 

Şirket büyümesinde en fazla tercih edilen stratejiler arasında yeni müşteri kazanma stratejileri yer alır. Çünkü potansiyel müşteriyi elde etmek ve uzun vadede bu müşteriye sadakat kazandırmak hedeflenir. Bu yöntemde müşterinin kazanılması demek ödeme yapan yani ürün ya da hizmet alan müşterinin elde edilmesi ve sadakat ile büyümeye katkı sağlaması anlamına gelir. 

Mevcut Müşteriyi Büyütme (Upsell - Cross-Sell)

Yeni müşteriler potansiyel müşteridir ve işletme iyi bir pazar analizi gerçekleştirerek müşteriyi öncelikle kendisine çeker. Bu sayede mevcut bir müşteri kitlesi elde edilirken, kısa veya uzun vadede yeni gelen müşteriler mevcuttaki müşteri kitlesini büyütür. Çünkü bu sayede şirket büyüme elde ederken, potansiyel müşterinin geliştirilmesi gerekir.

Mevcut müşteri büyütülürken upsell stratejisinde yukarı satış gerçekleştirilir. Cros-sell stratejisinde ise çapraz satış sağlanır. Her iki stratejide de müşterinin daha yeni ve daha faydalı bir ürün ile karşılaşması ve satış elde edilmesi üzerinde durulur. Upsell yönteminde halihazırdaki bir ürüne ek şekilde daha alternatif ve gelişmiş bir ürün sunulur. Cross-sell yani çapraz satışta ise tamamlayıcı ürünler yani örneğin bilgisayar için hoparlör sunulur ve sepet daha geniş bir hale getirilir. 

Dijital Pazarlamanın Gücü 

Müşterinin kazanılması ve geliştirilmesi yani daha fazla satış ile daha fazla müşteriye ulaşılması konusunda en önemli ayrıntı ise müşteriye iyi bir pazarlama gerçekleştirmektir. Pazarlama noktasında da özellikle sektörel bazda değişen yöntemler uygulanabilirken; elbette öncelikle dijital pazarlama üzerinde durulmalıdır. Günümüzde de dijital pazarlama için aşağıdaki yöntemler en faydalı sonuçları sağlayabilmektedir. 

• Elbette öncelikle sosyal medya platformlarında haberler ve paylaşımlar ile görünür olmak gerekir. 

• Video paylaşımları eğlenceli ya da ürünü faydalı şekilde tanıtan içerikler ile YouTube gibi platformlarda dijital pazarlamaya katkı sağlar. 

• İnfografik paylaşımları dijital pazarlamada müşterinin ürünü daha rahat anlayabilmesi için artı oluşturur. 

• Ayrıca blog yayınları ve podcastler dijital pazarlama içerikleri olarak fayda sağlar. 

• Web sayfalarında veya sosyal medyada ya da hizmet ve ürün platformlarında SEO optimizasyonu gerçekleştirmek gerekir. 

• Ücretli reklamlar ve e-posta pazarlaması ile Influencer pazarlama gibi etkinliklerden yararlanmak seçilmelidir. 

Marka Güçlendirme Ve Konumlandırma 

Markanın var olan pazarda güçlü bir hale gelmesi için tüm platformlarda hedef kitleyi belirleyerek rekabet analizleri yapmak gerekir. İşletme bir marka olarak hedef pazarda rakiplerine göre değişik ve benzersiz bir hale gelirken, konumlandırma avantajından yararlanır. Yani tüketici markayı eşsiz olarak görürken; satış ve pazarlama stratejilerinde en önemli yeni müşteriler ve müşteri sadakati için bu ayrıntı bir gerekliliktir. 

Ürün Ve Hizmet Geliştirme İle Büyüme 

Ürünler ve hizmetler değişik bir yapıya kavuştukça müşteri çekmek ve daha fazla kazanç ile büyümek mümkün bir hale gelir.

Yeni Ürün Çıkarma Stratejileri 

İşletmeler ürün ve hizmetlerini yenileme yani daha önce var olmayan alternatifler sunma yöntemini her zaman dener. Örneğin; bir giyim markası her yıl yeni modeller ortaya koyar ve yeni ürünler ile yeni müşteriler elde etmeye çalışır. Bazen de halihazırdaki müşterilerin yeni ürünler ile sadakatinin arttırılması ve yeni müşterileri de işletmeye taşıması sağlanır. 

Mevcut Ürünü İyileştirme

Markalaşmış bir işletme ortaya koyduğu ürünü yaşam süresi boyunca her zaman iyileştirmelidir. Örneğin; piyasada bugün birçok şampuan markası yıllar içerisinde şampuanda şişeden içeriğe, renkten kokuya kadar değişimler yaparak müşteriyi markaya bağlı ve sadık bir hale getirmeye çalışır. 

AR-GE Ve İnovasyonun Rolü 

Büyüme yolunda rakiplerden farklı hale gelebilmek için AR-GE çok önemli bir faaliyettir. Çünkü yeni bir ürün ortaya koyabilmek ya da geliştirebilmek için araştırma ve geliştirme piyasayı takip ederek tüketicilerin isteklerini göz önünde tutar. Bazen de şirket bir inovasyon sayesinde denenmemiş ve ihtiyaç duyulanı doğururken, beklenmedik bir büyüme fırsatı elde edebilir. 

Operasyonel Mükemmellik İle Büyüme

Operasyonel mükemmellik, rakiplere göre çok daha güvenilir ve tutarlı bir yapıda iş stratejisi yürütme süreci anlamına gelmektedir. Çünkü bu şekilde daha yüksek kazanç elde edilirken; maliyetler düşebilir ve operasyonel risk çok daha düşük bir hale gelebilir. Yani operasyonel mükemmellik net bir şekilde operasyona odaklanır ve operasyon ise üretimden bakıma, tedarikten araştırmaya ve geliştirmeye kadar her alan ile ilgilenir. 

Süreç Optimizasyonu (Lean, Kaizen Vb.)

Operasyonel mükemmellik sayesinde büyüme elde etmek açısından değişen metodoloji kullanımları yer almaktadır.

• Kaizen metodolojisi en üst düzeydeki yöneticiden en ön koşulda çalışan personele kadar herkesi bir stratejide birleştirirken, kademeli ve daima iyileştirme hedefine sahiptir. İyileştirme sürecine çalışanların katılması gerekliliği yer alır ve ekipler sık sık toplantılar yapar. Toplantılarda hem verimlilik hem de kalitede çok nitelikli iyileştirmeler için küçük ve sürekli değişiklikler üzerinde durulur.
  
  

• Lean manufacturing anlamına gelen yalın üretim metodunda ise israf olabildiğince düşürülür. Değer en üst noktaya ulaşırken, katma değer ortaya koymayan faaliyetler bitirilerek iş akışında bir optimizasyon sağlanır. Daha yüksek üretkenlik için yalın üretim “5S” olarak bilinen “Sınıflandırma-Düzenleme-Parlatma-Standartlaştırma-Sürdürme” tekniğini kullanır.
  
  

• Altı Sigma metodolojisi ise kusurları giderirken; süreç değişkenliğini daha az uygulayarak, veri odaklı bir çalışma yürütür. Bu metotta ana amaç süreç kalitesini arttırmak ve daha tutarlı bir işletme elde etmek için “Tanımlama-Ölçme-Analiz-İyileştirme-Kontrol” birleşimi ile oluşan DMAIC ya da “Tanımla-Ölçüm Yap-Analizle-Tasarım Yap-Doğrula” adımlarını içeren DMADV metodunu kullanır. 

Teknoloji Ve Dijitalleşme Kullanımı 

Operasyonel mükemmellik için mutlak bir şekilde teknolojiden ve dijital imkanlardan yararlanmak gerekir. Hangi metot kullanılırsa kullanırsın günümüzde özellikle çalışanların daha kolay görevlendirilebilmesi açısından dijital çalışma talimatları gibi teknolojiler kullanılabilir. İşletmelerde kaynak yönetim yazılımları, veri takibi, teknoloji yatırımı sayesinde operasyonu daha sistematik hale getirme gibi avantajlardan yararlanılabilir.

Operasyonel mükemmellikte özellikle kaynak yönetimi, süreç optimizasyonu ve kalite odaklılığı için otomasyon teknolojileri, veri analitiği ve dijital araçlardan yararlanılabilir. Bu açıdan günümüzde sunulan teknolojiler arasında da iş zekası yazılımları, nesnelerin interneti(IoT), yapay zeka ve otomasyon teknolojileri yer alır. 

Verimlilik Artışı Ve Maliyet Yönetimi 

Operasyonel mükemmellik için seçilen metodolojilerin çoğunda israftan kaçınmak ve verimi artırmak yer alır. Bu durumda mükemmellik ile büyüme sağlamak için maliyetleri iyi yönetmek ve gereksiz olan ya da yarar sağlamayan yapıları ortadan kaldırmak ve finans yönetimini düzenlemek gerekir. Ortaya koyulan finansal hedefler operasyonu daha güçlü bir hale getirirken, daha yüksek satış sayesinde finansal metrik güçlendirmesi sağlar. İşletme daha fazla kar sayesinde daha düşük maliyet ile büyümeye ulaşır. 

Finansal Yönetim Ve Büyüme 

Büyüme yolculuğunda finansal yönetim çok önemli bir yere sahiptir ve bir işletmenin bu konuda takip etmesi gereken metrikler yer alır. Örneğin; gelirin en yoğun olarak hangi noktadan elde edildiği, satışların büyüme oranında nasıl bir katkı oluşturduğu ya da departmanların nasıl masraflar ortaya koyduğu göz önünde tutulur. Karlılık gözden geçirilir, nakitlerin sermayeye oranı ve borç ile alacakların nasıl bir devir oluşturduğu ile sermayenin güncel durumu hesaba katılır. 

Karlılık Analizi

Bir şirket ürün ya da hizmet satışı gerçekleştirerek zaman içerisinde bir gelir elde eder. Ancak bu gelir için bir maliyet ortaya koyulur ve bu maliyetin içerisinde departmanlardan üretim sistemlerine, ham maddeden tanıtıma kadar her kalem yer alır. Bu kalemler karşısında elde edilen gelirin ne kadar karlılığa sahip olduğu ve bu karlılığın nasıl en üst düzeye çıkarılabileceği hedeflenir. Yani ürün ve hizmetlerde doğru fiyat belirlemeleri yapılması ve eğer bir ürün ya da hizmet yeterli kadar kazanç getirmiyorsa, iptal edilerek yenilenmesi ve değiştirilmesi gibi adımlar atılır. 

Nakit Akış Yönetimi

İşletmenin nakde sahip olması, borçlanması ya da alacaklarını beklemesinden daha karlı bir sonuç ortaya koyar. Bu açıdan nakitler öncelikle planlı bir şekilde tahmin edilmeli ve eğer rutin faaliyetleri karşılayabiliyorsa, büyüme için yatırım ayrılmalıdır. Çünkü nakit kullanılarak yapılan büyüme bir organik büyümedir ve iç büyüme olarak daha kararlı bir sonuç ortaya koyabilir. 

Yatırım Ve Sermaye Stratejileri

Yatırım uzun veya kısa vadede özellikle paydaşları memnun etmek için çok önemlidir. İyi bir yatırım stratejisi geliştirmek;  hissedarları ve yatırımcıları hatta ortakları memnun ederken sermaye getirisi sağlayabilir. Zira pozitif bir yatırım aracı ortaya koymak yani örnek olarak hissedarlardan daha fazla sermaye elde edilmesini ve öz sermayeye katkı sağlanmasını sağlar. Sermayeyi en iyi şekilde yönetmek için özellikle finansal yönetimin uzun vadede sürdürülebilir olması gerekir. Çünkü bu sayede büyüme, doğru kullanılan sermaye, daha iyi gelir ve nakitlerin yönetilmesi ile sağlanır.

İnsan Kaynakları İle Sürdürülebilir Büyüme 

Şirket faaliyetleri insan kaynaklı bir şekilde yürütülür ve insanın şirketin varlığından büyümesine kadar her noktada önemli bir görevi yer alır. Bu neden ile insan kaynakları sürdürülebilir bir büyüme sağlamak için doğru yönetilmesi gereken bir alandır. Bu açıdan çok dikkatli ve faydalı adımlar atmak gerekir. 

Doğru Ekip Kurma 

Ürün veya hizmet ortaya koyan bir şirketin bu faaliyeti yürüten temel bir ekibi yer alır. Örneğin; mühendisler, müdürler, yöneticiler, işçiler veya şirketteki hizmet personellerine kadar herkes ekibin bir parçasıdır. Bu ekibi ilk noktadan itibaren doğru kurmak ve herkesi ekibin bir parçası olmaya itmek gerekir. Özellikle her departmanda ekip elemanlarının hem tecrübeli hem de yeni isimler ile karma hale getirilmesi büyük fayda sağlar. 

İyi bir ekipte örnek olarak pazarlama açısından gerçekten hevesli ve kararlı insanlara ihtiyaç duyulur. Çünkü daha az iş yükü ve ürün/hizmet düzenine odaklanabilen yeni kişiler deneyimli kişiler ile bir araya geldiğinde çok yeni ve uygulanabilir fikirler ortaya çıkabilir. Doğru ekip en alttan en üst kademeye ve en yeniden en uzmana kadar iyi bir uyum ile büyümeye çok büyük katkı sağlayabilir. 

Liderlik Ve Yönetici Geliştirme 

Liderlik, işletmelerde en önemli ayrıntılardan birisidir. Çünkü güçlü bir liderlik yaklaşımı insan kaynaklarının en iyi şekilde yönetilmesini de sağlar. Güçlü liderler her zaman üretken bir yapıya sahip olur ve yeniliklere de açık bir yapı ortaya koyarlar. İnsan kaynaklarının yönetimi ve bir ekip yönetimi için de bu avantajlar büyümede en önemli avantajlar olarak görülebilir. 

Çalışan Motivasyonu Ve Kültür

Büyüme için dışta görünen yapı kadar içteki yapının da önemi bulunmak ile birlikte çalışanlar arasında bir şirket kültürü oluşmalıdır. Bu kültür şirkette her sıkıntıdan mutlu günlere, karlılık durumundan zarar dönemine veya en özel dönemlere kadar kendi yapısı ile yaşayan bir hale gelmelidir. Çünkü bu kültür sayesinde işletme saygın bir yapı kazanırken; insanların çalışmak isteyeceği, istihdama açık ve büyüme fırsatları elde eden bir yapı sağlar. Ayrıca şirket kültürü çalışanlara motivasyon kazandırırken; şirkete güvenmelerini, daha verimli sonuçlar ortaya koymalarını ve büyümeye katkı sunmalarını sağlar. 

Şirketin Dijitalleşmesi İle Büyüme 

Dijitalleşme sadece büyüme içinde şirketlerin işleyişinin daha pratik hale gelmesi için önemli bir yapıya sahiptir. 

ERP - CRM Sistemlerinin Kullanımı 

ERP yazılımları “Kurumsal Kaynak Planlama” sağlarken içeriğinde satın almadan risk yönetimine, muhasebeden mevzuata kadar ve tedarik zincir operasyonuna kadar birçok noktada yönetimi daha kolay oluşturmayı ve büyümeyi kolaylaştırmayı sağlar. Benzer şekilde CRM yazılımları da “Müşteri İlişkileri Yönetimi” anlamına gelir ve bu yazılımlar müşterinin marka ile etkileşimini yönetir. Bireysel veya kurumsal müşteriler ile sağlanan bağlantıda bu yönetimin dijital ortamda yürütülmesi ile satış temsilcileri, yapay zeka, Chatbot gibi tüm araçlar ile en iyi süreç yönetimi sayesinde büyümeyi destekler. 

Otomasyon Ve Veri Yönetimi 

Şirketin büyümesini takip ederken yürütülen tüm süreçleri dijital ortamda takip edebilmek için bugün bulut bilişim, büyük veri ve analitik otomasyonları, nesnelerin interneti(IoT), robotik süreçler ve yapay zeka gibi birçok dijital avantajdan yararlanılabilir. Büyüme ile ilgili tüm hedefler ve adımlar dijital ortamda bu imkanlar ile takip edildiğinde büyüme için kaynaklar daha iyi kullanılabilir. 

Dijital Satış Kanallarının Entegrasyonu

Özellikle yerel işletmeler açısından bakıldığında dijital satış kanalları yani internet pazaryerleri, sosyal medya ve e-ticaret sayfaları entegrasyonu büyümeye büyük katkı sağlar. Çünkü dijital ortamda yapılan tüm satışlar daha yeni müşterilerin, sadık müşterilerin ve yeni pazarlar ile daha güçlü bir rekabet avantajının elde edilmesini sağlar. 

Uluslararasılaşma Ve Yurt Dışına Açılma 

Yerelden ulusala ve sonrasında ise globale açılan şirketler büyük bir büyüme oranı yakalama şansına sahip olur. 

İhracat Stratejileri 

İhracat, ürünün global pazara girişi anlamına gelirken; bugün geleneksel veya e-ihracat yöntemleri ile dünyanın dört bir tarafındaki müşteriye ulaşma planları oluşturulabilir. Çünkü belki de yerel pazarda arz ve talep dengesi gelirlerinizi ve büyüme hedeflerinizi karşılamaz hale geldiğinde global pazar size aradığınız büyüme fırsatını sunabilir. 

Global Pazara Ürün Uyarlama 

Global pazara girerken yereldeki ürünün girilen pazara uygun hale getirilmesi gerekir. Örneğin; Türkiye'de gömlek için yün malzeme çok fazla popüler olmasa da Norveç'e satılacak gömlek ürünlerinde global pazar için yün malzemenin kullanılması, ülkedeki popüler renkler, bedenler ve tasarımlara dikkat edilerek ürünün yeniden hazırlanması veya geliştirilmesi büyümeyi destekler. 

Yabancı Ortaklık Ve Distribütörlük Modelleri

Dışsal büyüme modeli olarak yabancı şirketler ile ortaklık gerçekleştirilmesi veya distribütörlük anlaşmaları yapılması büyüme yöntemidir. Gerçek ya da tüzel kişiler bir distribütör görevi üstlenerek şirketin ürün ve hizmetlerini tanıtarak, tedarik edebilir ve farklı ülkelerde büyümeye önemli ölçekte katkı sağlayabilir. 

Şirketin Büyümesini İzleme Ve Ölçme 

Şirketlerde büyüme için farklı modeller ve stratejiler kullanmak kadar büyümenin takip edilmesi ve yapılan her işlemin ölçümünden geçirilmesi gerekir. 

KPI Ve OKR Kullanımı 

Büyüme başarısının izlenmesinde ölçüm, çok önemli bir yere sahiptir ve bu noktada KPI ve OKR prosedürleri kullanılabilir. KPI, Key Performance Indicator(Anahtar Performans Göstergesi) anlamına gelir ve bir şirket veya ekibin hedeflere ulaşım performansını takip eder. Ölçülebilir bir yapı ile örnek olarak web sitesinin ne kadar trafik aldığı, satışlardan ne kadar gelir elde edildiği ya da müşterilerin ne kadar elde tutulabildiği hesaba katılır. 

OKR prensibinde ise ekip ve işletmenin hangi stratejik hedeflere sahip olduğu tespit edilir ve hedeflere ulaşma açısından ölçülebilir anahtarlar belirler. Şirketin büyük resmi gözlemleyebilmesini sağlayan bu prensipte amaç, belirlenir ve anahtar sonuçlar yani örneğin müşteri memnuniyetinin yükselmesi ya da performansın arttırılması ölçülür. 

Büyüme Oranları Ve Finansal Raporlama 

Artan işletme sayısı, müşteri sayısı ve gelir artışı gibi ayrıntılar ile büyümenin oranı tespit edilebilir. Ayrıca gelir artışı açısından da finansal raporlama oluşturulurken; yatırım getirisi ya da kar marjı gibi anahtarlar kullanılarak işletmenin nasıl bir finansal durumda olduğu ve karlılığı göz önünde tutulur. Bu sayede ölçüm ile birlikte operasyonlar süreklilik kazanabilir. 

Müşteri Memnuniyeti Ve Net Tavsiye Skoru (NPS)

Müşteri, şirketin büyümesini takip eden yeni ürünler, geliştirilen hizmetler ve kalite artışı ile ortaya bir memnuniyet koyarken; bu memnuniyet takip edilir ve ölçümler yapılır. Bazen anketler, yorumlar ya da sosyal medya referansları göz önünde tutularak NPS ölçüm metriği kullanılır. Bu metrik “Net Tavsiye Puanı” anlamına gelir. Müşterinin markayı tavsiye etme ihtimalini ve sadakatini 0 ile 10 arasında derecelendirme talebinde bulunur. Sonuç olarak müşteriler tavsiye eden, kararsız veya tavsiye etmeyen gibi bir kategorize oluştururken; organik büyümenin ölçülmesine yardımcı olur. 

Şirket Kültürü Ve Kurumsallaşma İle Büyüme

Bir şirketin misyonunun ne olduğu, çalışanların nasıl bir yaklaşımı bulunduğu, işlerini nasıl yürütüldüğü ve değerleri bir araya geldiğinde ortaya bir şirket kültürü çıkar. Şirket, bu kültür sayesinde kurumsallaşma elde ederken; kurumsal yapılı ve değerli bir şirket büyüme elde edebilir.

Kurumsallaşmanın Şirkete Sağladığı Avantajlar

Kurumsallaşma elbette öncelikle bir işletme için yönetim kolaylığı oluştururken, işleyişte de aşağıda belirtildiği şekilde çok önemli avantajlar sağlar.

• Sistemli bir çalışma kültürü elde edilir. 

• Büyüme planlı bir hale getirilebilir.

• Hatalar daha düşük bir orana düşebilir. 

• Kararlar daha kolay alınabilir. 

• Yetki ve sorumluluklar açısından çerçeveler net şekilde belirlenebilir. 

• Denetim kolaylaşır. 

• Verim artışı elde edilir.  

• Şirket dışa çok daha kolay açılabilir. 

Standart İş Süreçlerinin Oluşturulması

Tutarlı, kaliteli, verimli, gelişmiş ve pratik bir işleyiş için iş süreçlerini standardize etmek büyümeye katkı sağlar. Süreç standardizasyonu olarak adlandırılan bu sistemde üretimden muhasebe veya yönetimden iletişime kadar görevlerin tek tip prosedürler ile oluşturulması için planlar hazırlanır ve uygulamaya konulur.

Yetki - Sorumluluk Matrisi Oluşturma 

Yetki matrisi ile birlikte risk faktörleri düşürülürken; kurumdaki hangi bireyin hangi sorumluluğa sahip olduğu ve bunun doğurduğu haklar ya da işlem yetkileri belirlenir. Kurumsallaşmada bu belirlemeler güvenlik ve denetim için avantaj sağlarken; standartlar, kanunlar ya da regülasyonlara göre hazırlanabilir. RACI olarak da adlandırılan “Yetki ve Sorumluluk Matrisi” bireyin bir proje ya da süreç içerisindeki görev ve sorumluluklarını belirler ve karar mekanizmalarındaki belirsiz noktaları da netleştirir ve çözüm sağlar. 

Kurumsal İletişim Ve Değerlerin Netleştirilmesi 

Kurum unsurları ve departmanları arasında doğru akış, eğitim ve denetimi sağlayan kurumsal iletişim her zaman net bir hale gelmelidir. Çünkü kuruma bir itibar kazandıran bu ayrıntı ve bu ayrıntının ortaya koyacağı değerler, kurumun markalaşması, daha güvenilir olması, daha iyi ürün/hizmet sunabilmesi ve müşteri memnuniyeti elde ederek büyüme sağlaması için önemlidir.

Müşteri Deneyimi (CX) İle Büyüme 

Günümüzde işletmelerin büyümesinde en önemli stratejilerden birini müşteri deneyimi oluşturmaktadır. Çünkü müşterinin beklentisi her zaman yüksektir ve müşteri her zaman sabırlı olmayabilir. Ama işletme doğru yaklaşım ile bu durumu büyüme avantajına çevirebilir. 

Müşteri Yolculuğu

Müşterinin işletme ile etkileşirken attığı tüm adımlar yolculuk anlamına gelirken; bu yolculuğun sorunsuz olması için işletmenin marka görsellerinden ürün paketlemesine ve hizmet sunumundan sosyal medyaya kadar her ayrıntıyı iyileştirmesi avantaj sağlar. 

Şikayet Yönetimi

Müşteri ürün ve hizmet temin ettikten sonra memnun olmayabilir ve şikayetini dile getirebilir. Şikayetler karşısında işletme pozitif yaklaşım sergileyerek, müşteriye çözüm sunabilmeli ve en iyisini sağlamak için çalışmalıdır. 

Sadakat Programları

Müşterinin şirkete ulaştıktan sonra sadakatini sürdürmesi gerekir. Mevcut müşteriyi elde tutmak açısından da ve hatta yenisini getirmesi için sadakat önemli bir avantaj sağlarken; abonelik, puanlar, nakit iade veya kampanyalar gibi birçok yöntem kullanılabilir. 

NPS

Daha önce de ifade edilen şekilde NPS, “Net Tavsiye Skoru” anlamına gelirken; müşterinin anket tipi bir çalışma ile sadakatini ölçmeyi sağlar ve 0-10 arasında bir değerlendirme ile uygulanır. Bu çalışmanın sonuçlarına göre de iyileştirmeler ile büyüme elde edilebilir. 

Veri Odaklı Yönetim İle Büyüme 

Veri odaklı yönetimde işletme organizasyon için veri analizi teknolojilerinden yararlanır ve önemli kararlar bu veriler sayesinde verilir. Bu sayede de daha net kararlar ile büyüme elde edilebilir. 

Data-Driven Şirket Yönetimi

Bir şirketin yönetimi veri odaklı şekilde gerçekleştirilecekse, bu durum data-driven şirket yönetimi olarak ifade edilir. Bu yönetim türünde her departmandaki veriler entegre hale gelerek şirket daha kolay bir şekilde karar alabilir. Bu sayede strateji belirlenmesi, eğitim ihtiyaçları veya üretim verileri elde edilir ve yönetim veriler ile sağlandığında büyüme planı ortaya koyulur. 

BI Kullanımı 

Veri odaklı şirket yönetiminde özellikle BI (Business Intelligence-İş Zekası) yazılımlarının kullanılması daha yüksek verimlilik ve iyileştirmede süreklilik sağlayabilir. Çünkü iş zekası sayesinde müşteri davranışlarını izleme, bütçe planlaması, karar desteği ve veri güvenliği gibi birçok avantaj elde edilir. 

A/B Testleri

Hangi sürecin ya da uygulamanın daha iyi olduğunu belirleyebilmek için kullanılan A/B testleri veri odaklı yönetimde en fazla kullanılan deneylerden birisidir. Ürün, hizmet, web sayfası veya reklamlarda hangi yöntemin daha etkili olduğunu daha kolay anlamaya yardımcı olur. 

Segmentasyon

Müşteri takip ve müşteri ilişkileri, karar süreçleri, pazarlama, sadakat programı gibi birçok noktada veri odaklı segmentasyon yapılması ile iyi ve kaliteli veri sayesinde doğru analizler elde edilmesini ve büyüme için çalışmalar yapılmasını sağlar. 

Risk Yönetimi 

Şirketlerin büyümesi sürecinde karşılaşılabilecek riskler vardır ve bu risklerin çok iyi bir şekilde önceden planlanmış bir yapı ile yönetilmesi gerekir. 

Finansal Risk

Şirketlerin büyümesinde bir ivme elde edilirken; bu kriterin nasıl finanse edildiği her zaman önemlidir. Eğer borç ve dış kaynak ile büyüme stratejisi kullanılıyorsa, birçok faktör de devreye girer ve özellikle gelir akışına uyumlu, potansiyeli arttıracak ve ödenebilecek kaynaklar tercih edilmelidir. Zira hızlı büyümede finansal yönetim büyük bir zorluk ortaya çıkarırken; aşırı borçlanma, ödeyememe, kredi problemleri ve sermayenin azalması gibi riskler görülebilir. 

Operasyonel Risk

Büyüme çok hızlı bir şekilde gerçekleşirken bazen üretim veya hizmet sunumu bu hıza yetişemeyebilir ve örnek olarak fabrikada sistemler arıza gösterebilir. Bazen tedarikler yeterli olmayabilir, üretimin kalitesi düşebilir ve standart problemler nedeni ile müşteriler kaybedilebilir. Bu neden ile risk yönetiminde süreç yönetim programı yani ERP gibi yazılımlar ve standardizasyonlar önemlidir. 

Kriz Yönetimi

Krizler büyüme dönemlerinde karşılaşılabilecek problemlerdir ve bu problemlerin yönetilebilmesi için iyi bir yönetim anlayışı, finansal güvenlik önlemleri ve nitelikli liderlik ile uzman personel kadrosu bulunmalıdır. 

Rekabet Avantajı Oluşturma 

Büyüme için rakipleri iyi tanımak, analiz etmek ve bu konuda çok iyi çalışmak gerekir. 

Farklılaşma

Rekabet avantajında özellikle sektörünüze göre trendleri belirleyerek, rakiplerin ürün ve hizmetlerinden daha farklı ve müşteri ihtiyaçlarına cevap veren sonuçlar ortaya koymanız gerekir. 

Maliyet Liderliği

Maliyet sektörünüzdeki tüm şirketlerin karşılaştığı bir faktör olmak ile birlikte eğer sektör ya da pazar içerisinde operasyonel maliyeti en düşük orana çekerseniz, maliyet liderliği elde edersiniz. Genel olarak da maliyet liderliği size düşük fiyat avantajı sağlarken, sektörde yani pazarda fiyat liderliği ile büyüme sağlar. 

Niş Pazar

Her yerde her zaman ve çok geniş alternatifler ile bulunan ürünler yerine niş pazar sayesinde daha dar bir pazardaki tüketici grubuna ihtiyaç cevabı sağladığınızda müşteri tutundurma ve sadakat oranınız yüksek olduğu için büyüme imkanı artar. 

Marka Konumlandırma

Rekabet avantajı sağlayabilmek için müşteriler açısından markayı benzersiz bir hale getirmek anlamına gelen marka konumlandırma çalışmaları yapılmalıdır. Bu açıdan pazarda rakiplere göre daha iyi bir pazarlama ve reklam planı ile büyüme elde edilebilir. 

Fiyatlandırma Stratejileri İle Büyüme 

Fiyat, müşterinin ürün ve hizmette en fazla önem verdiği ayrıntı olduğu için büyüme hedeflerinde fiyatlandırma stratejilerinden yararlanılabilir. 

Değer Bazlı Fiyatlandırma

Bazı ürün ve hizmetlerde müşteri en üst düzeydeki değeri ödemeyi kabul edebileceği için şirketinizin daha yüksek gelir ile büyüme sağlaması açısından en yüksek değeri ortaya koyan fiyatlandırma sağlanabilir.

Dinamik / Sezonsal Fiyat Stratejileri 

Fiyat bazen dinamik bir yapıya sahip olabilir ve dönem dönem kampanyalar ya da satış oranları ile değişebilir. Özellikle talep arttığında, stoklar azaldığında ve rakip fiyatlar değiştiğinde dinamik fiyatlandırma uygulanabilir. Bazen de örnek olarak şemsiye yazın fazla satılmayan bir ürün olduğu için yaz sezonunda indirimli ve kış sezonunda ihtiyaç karşıladığı için fiyatının da üstünde dahi satılabilir. 

Pazar Payı Odaklı Fiyatlandırma

Eğer ürün ve hizmetiniz ile yeni bir pazara giriş yapıyorsanız, rekabet ortamında bir pazar payı almak açısından özellikle e-ticarette hızlı müşteri kazanmak ve dikkat çekmek için pazar payı odaklı fiyatlandırma yapılabilir. Genellikle ilk satılan ürünlerde maliyet fiyatı altında dahi satış yapılması mümkündür. 

Maliyet + Kar Modeli

En sık kullanılan fiyatlandırma yönteminde öncelikle ürünün üretiminden taşınmasına, paketlenmesinden ödenen komisyona kadar her şey maliyet olarak göz önünde tutulur ve üstüne örneğin %20 kar eklenerek rekabet piyasasında en ideal fiyat belirlenir. 

Büyüme Sürecinde En Sık Yapılan Hatalar Nelerdir? 

Genel olarak şirketlerdeki büyüme sürecinde başarıyı elde edemeyen şirketlerin çok sık bir şekilde yaptığı hatalar aşağıdaki kısa liste ile ifade edilebilir. 

• Büyüme yolculuğunda şirketin süreklilik oluşturacak şekilde yatırım gerçekleştirmemesi 

• Sektörel yatırım rakamlarının altında yatırım gerçekleştirilmesi 

• Teknolojiye yakın davranılmaması 

• Piyasadaki değişimlere ayak uydurulmadan farklılaşmaktan geri durulması 

• Ar-Ge çalışmalarına önem verilmemesi 

• Yeni ürün ya da hizmet ortaya koyulmaması 

• Yönetim ve organizasyonun büyüme üzerine çok fazla kafa yormadan plansız hareket etmesi

• Müşterileri, trendleri, dünyayı ve pazarı takip etmeden rekabet gücünün arttırılmaya çalışılmaması

Küçük İşletmeler Büyüme Sürecinde Nelere Dikkat Etmelidir?

Küçük bir işletme veya KOBİ tarzında işletmeler başarılı bir büyüme için özellikle iş planlarını doğru oluşturmalıdır. Müşteri ilişkilerine önem vererek pazarlamayı en doğru stratejiler ile yapmalıdır. Sektörel anlamda ve yönetim anlamında muhasebe ve hukuk uzmanlarından her zaman destek alınmalıdır. İşleyişte teknolojiden uzak kalmadan teknik destekten her zaman yararlanılmalıdır. 

Şirket İlk Kez Departmanlaşmaya Giderken Nelere Dikkat Etmelidir?

Şirketlerde departmanlaştırma büyüme için çok büyük bir fayda sağlarken; kurumsallığı arttırır ve uygulama öncesinde de özellikle aşağıdaki önemli noktalara dikkat etmek gerekir. 

• Öncelikle her eylemin önemi ve acilliği hesaba katılmalıdır. Çünkü buna göre departmanlaşma yapılırken, tekrarlayan görevlendirmelerden kaçınılarak iyi bir koordinasyon elde edilebilir. 

• Departmanlarda en iyi verimi elde edebilmek açısından uzmanlık alanları doğru bir şekilde bölümlenmelidir. Özellikle farklı uzmanlıklar bir arada çalışacaksa da bunun geçerli bir sebebi ve bir hedefi bulunmalıdır. 

• Son noktada aşırı kontrol ya da çok düşük kontrol gibi uçlardan kaçınılarak denge sağlanmalıdır. Kararların net olması için bu durum özel bir öneme sahiptir. Çünkü aşırı kontrol inovasyona engel olur ve düşük kontrol ise kriz yaratabilir. Temel hedef, çalışanların verimli ve yaratıcı olabilmesi için özgürlüğün kültürlü bir ortamda oluşturulmasıdır. 

Büyüme için şirket içi iletişim nasıl geliştirilir? 

Şirket içi iletişim için öncelikle kurumsallaşma ve şirket kültürü oluşturulması gerekir. 

Şirket büyürken kontrolü kaybetmemek için ne yapılmalıdır?

Sürekli bir şekilde büyüme izlenmeli, ölçülmeli ve risk yönetimi ile kontrol altında tutulmalıdır. 

Hızlı büyüme şirket için neden riskli olabilir?

Kaynak sıkıntısı yaşanabileceği gibi büyümeyi karşılayacak şekilde üretim kapasitesi veya hizmet kapasitesi oluşturulamayabilir ve krizler ile karşılaşılabilir. 

Büyüme sırasında nakit sıkışıklığı nasıl önlenir?

Sermaye, kaynaklar, maliyetler, borçlar ve alacaklar her an takip edilerek nakit sıkışıklığı yaşanmayacak şekilde büyüme stratejileri uygulanmalıdır. 

Büyümede dış danışman kullanmak gerekli midir?

Finans, hukuk, muhasebe veya pazarlama gibi birçok noktada büyüme stratejilerinde dış danışmanlardan yararlanılabilir. 

Şirket büyürken hangi yatırımlar önceliklidir?

Büyümede iç yatırımlar yani üretimi destekleyen, pazarlamaya destek veren ve organizasyonu destekleyen yatırımlar yapılmalıdır.

Büyümeyi yavaşlatan iç engeller nasıl tespit edilir?

Organizasyonun sürekli gözden geçirilmesi ve veriler kullanılarak ya da ölçümler yapılarak hatalı noktaların belirlenmesi sağlanır. 

Büyüme sonrası şirket yapısının yeniden tasarlanması gerekir mi?

Büyümenin boyutuna göre şirketin çok daha üst bir noktaya ulaşması ile şirket planları ve yapısında değişiklikler oluşturulması gerekebilir.

Şirket büyümesi için doğru zamanlama nasıl belirlenir?

İşletmenin daha fazla kazanç elde etme, uygun pazar şartlarını oluşturması, rekabet avantajı ihtiyacı bulunması ve tanınmaya başlanması gibi dönemlerde büyüme adımları atılabilir. 

Şirketin hızlı büyümesi çalışanlarda tükenmişliğe yol açabilir mi?

Plansız ve şirketin organizasyonunu aşacak şekilde büyüme çalışanlar açısından da problemli bir durum oluşturabilir. 

Büyüme için dış finansman alınması şart mıdır?

Büyüme içsel yani organik veya dışsal yani inorganik olabileceği için inorganik bir büyüme planı bulunuyorsa dış finansman alınabilir. 

Hızlı büyüme şirket kültürünü bozabilir mi?

Şirketin kültürü bir personel işe alınmasından bir organizasyon sürecinin yürütülmesine kadar her ayrıntıyı etkilerken; hızlı büyüme bu plana uyumsuz bir şekilde kültürü bozabilecek bir yapılaşmaya nadiren neden olabilir. 

Şirket büyürken hangi süreçlerin otomatikleştirilmesi gerekir?

Şirketlerde büyüme sürecinde özellikle yönetim, karar alma, finansman, pazarlama ve Ar-Ge gibi süreçleri otomatik bir hale getirerek kontrollü ve faydalı şekilde yürütmek gerekir.